نقشه و نظم موزون نقشها

نقشه و نظم موزون نقشها

نقاشي نقش قالي به صورت امروزي كه روي كاغذ شطرنجي مربع ترسيم مي شود چندان قديم نيست

و حتي امروز هم بسياري از قاليبافان مخصوصاً در دهات بدون نقشه كار مي كنند و فقط عقيده مبهمي نسبت

به نقشه در ذهن دارند، درست مثل موسيقي‌دانهائي‌كه بدون نت دستگاههاي ايراني را از بر مي نوازند.

اما قالي بدون نقشه حسابي البته ارزش هنري و اصيل ندارد.

نقشه و نظم موزون نقشها
نقشهاي قالي ايران طي اعصار و قرون تكميل شده و به صورت امروزي درآمده است. از جالب‌ترين اختصاصات

نقش قالي ايران وجود نقشهاي استيليزه و اشكال منظم موزون هندسي است. شك نيست كه نظر نقاشان ايراني

در ابتدا متوجه طبيعت بوده و از طبيعت الهام گرفته اند. اما اين نقشهاي طبيعي چنان تغيير

شكل يافته و استيليزه شده اند

كه باز شناختن اصل آنها بسيار مشكل است و حتي شناختن بعضي از اشكال و نقشهاي قالي

امكان ناپذير است.

آيا اين خاصيت تحت تأثير نقاشي مينياتور و تذهيب به قالي راه يافته است؟ آيا اين خاصيت فكر لطيف

و خيال پرداز ايراني است

كه در عين عشق به طبيعت از آن مي گريزد و سعي دارد مخلوق ذهن خود را بنماياند؟ آيا بافت قالي و طرز قرار گرفتن

تار و پود باعث شده است كه نقاش نقشها را استيليزه كند و بصورت اشكال هندسي و منظم در آورد، تا كار بافنده سهلتر گردد؟

درست معلوم نيست ، اما در استليزه بودن اشكال جاي هيچ ترديدي نيست.

در قالي ايران انواع گلها، درختها، حيوانات و پرندگان بصورتهاي طراحي شده يعني همان استيليزه بكار رفته اند

و اشكال هندسي مختلف مثل لوزي ، ذوزنقه ، هشت گوشه و يا شانزده گوشه و يا طرح ترنجي اين گلها و درختها

را در سينه خود جاي داده، هم آهنگي و نظم نقشها را بر عهده گرفته اند. اگر هم اين اشكال هندسي بصورت

خطوط وجود نداشته باشند، باز بصورتي غير صريح و مبهم بر نقشها حكمروائي كرده اند. چنانكه مي توان مثلاً

در وسط يك قالي كه گلها و برگها و درختها در آغوش هم نقشي را ساخته اند ، دور آن نقش را با حدود يك هشت

گوشه محدود نمود ، بي اينكه واقعاً هشت گوشه اي وجود داشته باشد. و همين نظم هندسي است كه قالي ايران

را با يك قطعه موسيقي هم آهنگ قابل مقايسه مي نمايد.

مطالب مورد علاقه خود را به اشتراک بگذارید

Facebook Google LinkedIn Twitter

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *