فرش شرقی

فرش شرقی

قالی شرقی یا فرش شرقی نامی عمومی برای فرشهای بافته شده در مناطق مختلف در «مشرق زمین» است. د

فرش شرقی می‌تواند به صورت پرزدار یا تخت بافته شود. فرش شرقی از موادی چون ابریشم، پشم و پنبه بافته می‌شود و اندازه اش از اندازه یک بالش تا اندازه اتاقهای بسیار بزرگ متغیر است. از قرون وسطی به بعد فرش شرقی بخش مهمی از فرهنگ مشرق زمین و نیز اروپا و آمریکای شمالی شده است.[۱]

از لحاظ جغرافیایی فرشهای شرقی در منطقه‌ای با عنوان «کمربند فرش» بافته می شودند که از مراکش در شمال آفریقا و خاورمیانه تا آسیای مرکزی و شمال هند ادامه دارد. این محدوده شامل کشورهایی مانند چین، تبت، ترکیه، ایران، در شمال، مغرب در سمت باختر، قفقاز در شمال و هند و پاکستان در جنوب می‌شود. مردم از فرهنگ‌های مختلف، کشورها و گروه‌های نژادی و مذهبی متنوع درگیر در تولید فرش شرقی هستند. با توجه به این که برخی از این کشورها جزو کشورهای اسلامی هستند ممکن است اصطلاح «فرش اسلامی»[۲] هم در این زمینه به کار رود.

در سال ۲۰۱۰ «مهارت‌های سنتی فرش بافی» در استان Fārs،[۳] و شهر کاشان[۴] و «هنر سنتی فرش بافی آذربایجان» در جمهوری آذربایجان[۵] به عنوان میراث فرهنگی ناملموس جهانییونسکو ثبت شدند.

منشأ فرشهای گره دار

آغاز قالی بافی ناشناخته باقی مانده چرا که در طول تاریخ فرشها دوام نیاورده و تخریب شده‌اند. بافته‌های بسیار قدیمی از جنس نمد هستند و با تکنیک خاص انباشت پود در قالب نمد ساخته شده‌اند.[۶][۷]

فرشهای تخت (بدون پرز) از تار و پود بسیار متراکم ساخته می‌شوند.

شواهد تاریخی از منابع کهن

احتمالاً قدیمی‌ترین متون اشاره کننده به فرش در قالب خط میخی در لوح‌های گلی از آرشیو سلطنتی شهر ماری هستند که از هزاره دوم قبل از میلاد باقی مانده‌اند. در زبان اکدی برای فرش کلمه mardatu و برای بافندگان فرش kāşiru به کار رفته که از شغل‌های دیگر مانند گونی سازان (sabsu یا sabsinnu) متمایز می‌شوند.[۸]

مستندانی مبنی بر استفاده یونانیان از فرش در منابع قدیمی وجود دارد.

حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد زنوفون نویسنده یونانی در کتاب خود با نام “nabasis” به فرش اشاره کرده است.

پازیریک: قدیمی‌ترین فرش باقیمانده

قدیمی‌ترین و شناخته شده‌ترین فرشی که به صورت گره دار و با دست در قالب فرش بافته شده و هنوز بقایای آن باقیمانده فرش پازیریک است که در دهه ۱۹۴۰ توسط باستان‌شناس سرگئی رودنکو و تیم همراه کشف شد و مربوط به قرن ۵ قبل از میلاد است.[۹] این فرش بخشی از هدایای درون یک قبر بود که توسط یخ منجمد محافظت شده بود. قبر از بقایای دورانسکاها بود و در دره Pazyryk در کوه‌های آلتایی در سیبری[۱۰] کشف شد. ریشه فرش پازیریک مورد بحث است و بسیاری از کشورها آن را به خود نسبت می‌دهند[۱۱]

قطعاتی از ترکستان، سوریه، عراق و افغانستان

فرش قطعه Loulanبا استان سین کیانگ چین مورخ ۳–۴ قرن. موزه بریتانیالندن

اورل اشتاین کاشفی بود که گلیم‌هایی مربوط به حداقل سده چهارم یا پنجم میلادی در Turfan در ختن در شرق ترکستان چین، منطقه‌ای که هنوز به تولید فرش مشهودر است کشف کرد.[۱۲]

قطعاتی از فرش در شمال شرقی افغانستان در ناحیه ولایت سمنگان به دست آمده که آزمایش کربن-۱۴ قدمت آنها را به قرن دوم تا اوایلساسانی می‌رساند. وجود بخشهایی از حیوانات مانند گوزن و موجودات بالدار، این فرشها را به فرشک پازیریک شبیه می‌کند.[۱۳] این قطعات در حال حاضر در مجموعه آل صباح در دارالازهر کویت نگه داری می‌شوند.[۱۴][۱۵]

مطالب مورد علاقه خود را به اشتراک بگذارید

Facebook Google LinkedIn Twitter

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *